جنجال سونی و PS5: ماجرای کامل کپی‌خور شدن پلی‌استیشن ۵

اگه اهل دنیای گیم باشی، حتماً توی این چند هفته یک خبر مثل بمب جلوی چشمات ترکیده: کپی خور شدن PS5 بالاخره اتفاق افتاد! خبری که هم گیمرها را به وجد آورد، هم سونی را حسابی عصبانی کرد و هم یک عالمه سؤال و شایعه دنبال خودش آورد؛ از «فروشگاهی با ۱۶۰۰ بازی رایگان» تا «هوش مصنوعی PS5 را هک کرد»! راستش را بخواهی، دور و بر این ماجرا آن‌قدر حرف درست و غلط قاطی شده که تصمیم گرفتم یک بار برای همیشه، ماجرا را از اول تا آخر، تمیز و مرتب برایت تعریف کنم. پس بزن بریم!

تایم‌لاین کامل کپی خور شدن PS5؛ از شهریور تا مهر چه گذشت؟

بذار قدم‌به‌قدم جلو بریم تا چیزی از قلم نیفته:

۱۶ سپتامبر ۲۰۲۶ – فریمور ۱۴.۰۰ منتشر شد: سونی یک به‌روزرسانی برای PS5 داد که ظاهراً فقط چند قابلیت تازه داشت، اما در باطن یک حفره امنیتی مهم را هم می‌بست؛ همان حفره‌ای که بعداً راه را برای کپی خور شدن PS5 باز کرد. آن موقع کسی نمی‌دانست چرا سونی این‌قدر برای این آپدیت عجله دارد…

۲۹ سپتامبر ۲۰۲۶ – جیلبریک «Relapse» منتشر شد: یک گروه هکری، ابزار جیلبریکی به اسم Relapse را عمومی کردند که روی فریمورهای ۷.۰۰ تا ۱۳.۶۰ کار می‌کند. یعنی هر کنسولی که به ۱۴.۰۰ آپدیت نشده بود، در تیررس این جیلبریک قرار گرفت. نکته جالبش هم روش اجراست: با یک تغییر ساده در تنظیمات DNS کنسول!

۱ اکتبر ۲۰۲۶ – فریمور ۱۴.۱۰ آمد: سونی سریع واکنش نشان داد و فقط چند روز بعد، آپدیت ۱۴.۱۰ را منتشر کرد که قفل را محکم‌تر کرد و راه Relapse را بست.

۱۱ و ۱۲ اکتبر – طوفان «Overdrive»: یک اپلیکیشن غیررسمی به اسم Overdrive برای کنسول‌های جیلبریک‌شده پخش شد؛ چیزی شبیه یک فروشگاه شیک که بیش از ۱۶۰۰ بازی PS4 و PS5 را رایگان لیست کرده بود! ویدیوهایش در شبکه‌های اجتماعی میلیونی بازدید خورد و خیلی‌ها تازه آنجا فهمیدند جیلبریک PS5 یعنی چه.

حدود ۱۴ اکتبر – پایان Overdrive: طبق گزارش‌ها، وکلای سونی یک اخطار حقوقی برای گردانندگانش فرستادند و اپلیکیشن از دسترس خارج شد. البته مثل همیشه در دنیای هک، چند ساعت بعد کلون‌ها و نسخه‌های مشابه سر درآوردند و بازی موش و گربه ادامه دارد.

۱۹ نوامبر ۲۰۲۶ – انتشار GTA 6: موردانتظارترین بازی تاریخ قرار است بیاید و طبق اعلام‌ها برای اجرایش به فریمور جدید نیاز داری. یعنی یک دوراهی سخت جلوی پای گیمرهاست که جلوتر درباره‌اش حرف می‌زنیم. (اگه از طرفدارهای پروپاقرص GTA هستی، جدیدترین اخبار GTA 6 را هم از دست نده!)

جیلبریک Relapse؛ موتور اصلی کپی خور شدن PS5

بریم سراغ بخش فنی، ولی قول می‌دم ساده بگم و وارد جزئیات آموزشی نمی‌شم؛ چون هدف این مطلب آگاهی‌رسانیه، نه آموزش کپی!

Relapse یک زنجیره اکسپلویت نرم‌افزاری است؛ یعنی چند باگ پشت سر هم به کار گرفته می‌شوند: اول یک باگ در مرورگر داخلی کنسول، بعد یک باگ در کرنل (هسته) سیستم‌عامل. با تغییر DNS، کنسول به یک سرور خاص هدایت می‌شود و از آنجا کد جیلبریک اجرا می‌گردد. به زبان ساده: یک اشتباه کوچک در نرم‌افزار، درِ پشتی را باز می‌کند.

چند نکته مهم که باید بدانی:

• فقط روی فریمورهای ۷.۰۰ تا ۱۳.۶۰ جواب می‌دهد؛ نسخه‌های ۱۴ به بالا پچ شده‌اند.
• دائمی نیست! بعد از هر بار خاموش و روشن کردن کنسول، باید دوباره اعمالش کنی.
• به سخت‌افزار یا ابزار خاصی نیاز ندارد؛ همین که فریمورت قدیمی باشد کافی است.

Overdrive چه بود و چرا همه را شوکه کرد؟

جیلبریک به خودی خود فقط «در» را باز می‌کند؛ اما Overdrive چیزی بود که همه را واقعاً شوکه کرد: یک فروشگاه غیررسمیِ شیک و مرتب که بیش از ۱۶۰۰ بازی PS4 و PS5 را برای دانلود رایگان لیست کرده بود. ویدیوهای کار با آن در تیک‌تاک و یوتیوب میلیونی دیده شد و ناگهان بحث کپی خور شدن PS5 از یک خبر تخصصی، تبدیل به یک ترند جهانی شد.

اما عمرش کوتاه بود؛ حدود ۱۴ اکتبر و بعد از اخطار حقوقی وکلای سونی، از کار افتاد. هرچند مثل همیشه، نسخه‌های کپی و جایگزین ظرف چند ساعت پیدایشان شد و این چرخه همچنان ادامه دارد.

واکنش سونی به کپی خور شدن PS5؛ از پچ فریمور تا اخطار حقوقی

سونی در برابر کپی خور شدن PS5 بیکار ننشست و سریع وارد عمل شد:

• فریمور ۱۴.۰۰ (۱۶ سپتامبر) حفره را بست و ۱۴.۱۰ (۱ اکتبر) قفل را سفت‌تر کرد.
• تیم حقوقی سونی با یک اخطار رسمی، Overdrive را از دور خارج کرد.

اما ماجرا یک پس‌زمینه مهم‌تر هم دارد که خیلی‌ها نمی‌دانند: سونی مدتی پیش در یک دادگاه رسماً اعلام کرده بود که بازیکنان، بازی‌های دیجیتالی را «مالک» نیستند و فقط مجوز استفاده خریده‌اند! همین حرف خیلی از گیمرها را عصبانی کرد. از آن طرف هم خبر رسیده که سونی می‌خواهد تا سال ۲۰۲۸ تولید دیسک فیزیکی PS5 را متوقف کند؛ یعنی آینده کاملاً دیجیتالی است و کنترل کامل دست سونی خواهد بود. حالا بهتر می‌فهمی چرا خبر کپی خور شدن PS5 این‌قدر برای سونی حیاتی و حساس است. اگه کنجکاوی بدونی سونی رسماً چه موضعی دارد، می‌توانی وب‌سایت رسمی پلی‌استیشن را ببینی.

این ماجرا برای ما گیمرها یعنی چه؟

چند پیامد عملی کپی خور شدن PS5 که باید بدانی:

۱. قیمت کنسول‌های فریمور پایین بالا رفت: فروشنده‌ها سریع فهمیدند کنسول‌هایی که به نسخه ۱۴ آپدیت نشده‌اند، حالا «طلایی» شده‌اند و قیمتشان در بازار دست‌دوم حسابی بالا رفته است.

۲. دوراهی بزرگ GTA 6: شاهکار راک‌استار ۱۹ نوامبر می‌آید و به فریمور جدید نیاز دارد. یعنی یا جیلبریک را نگه می‌داری و قید GTA 6 را می‌زنی، یا آپدیت می‌کنی و قید جیلبریک را. انتخاب واقعاً سختی است!

۳. ریسک‌های جدی را فراموش نکن: جیلبریک یعنی خداحافظی با بازی آنلاین، ریسک بن شدن اکانت، احتمال آلوده شدن کنسول با اپ‌های ناشناس و حتی بریک شدن دستگاه. هیچ‌چیز در این دنیا مجانی نیست، رفیق!

و اگه می‌خواهی از آخرین جزئیات بزرگ‌ترین بازی سال عقب نمانی، اخبار GTA 6 را دنبال کن.

«هوش مصنوعی PS5 را هک کرد»؛ واقعیت یا شایعه؟

یکی از داغ‌ترین شایعه‌های این روزها این است که «یک هوش مصنوعی، PS5 را هک کرده»! بذار رک و راست بگویم: هیچ مدرک معتبری برای این ادعا وجود ندارد. جیلبریک Relapse یک زنجیره اکسپلویت نرم‌افزاری کلاسیک است (باگ مرورگر ← باگ کرنل) که با روش‌های معمول مهندسی معکوس کشف شده و هیچ نشانه‌ای وجود ندارد که AI آن را «کرک» کرده باشد. این حرف بیشتر برای کلیک و بازدید ساخته شده تا واقعیت. همیشه قبل از باور کردن چنین ادعاهای هیجانی، دنبال منبع معتبر باش. راستی، اگه دوست داری از دنیای هوش مصنوعی عقب نمانی، اخبار هوش مصنوعی را دنبال کن و برای استفاده کاربردی‌تر هم سری به ترفندهای هوش مصنوعی بزن.

جمع‌بندی صادقانه من

کپی خور شدن PS5 یک نقطه عطف واقعی در تاریخ این کنسول است و ثابت می‌کند هیچ سیستمی برای همیشه نفوذناپذیر نیست. اما صادقانه بگویم: برای اکثر گیمرها، دردسرهایش (از دست دادن بازی آنلاین، ریسک بن شدن، ناسازگاری با بازی‌های جدیدی مثل GTA 6) بیشتر از سودش است. از آن طرف، این ماجرا یک زنگ خطر جدی برای سونی است: وقتی بازیکن احساس کند مالک بازی‌ای که خریده نیست و آینده هم کاملاً دیجیتالی است، طبیعی است که به سمت راه‌های جایگزین کشیده شود. به نظرم برنده نهایی این بازی، کسی است که به گیمر احترام بگذارد؛ حالا می‌خواهد سونی باشد یا هر کس دیگر. تو چی فکر می‌کنی؟ نظرت را حتماً برایم بنویس!